İstanbul Bienali Tam Bir Fiyasko…

Neslihan ÖNER
 

03.10.2007 13:02:36    

 

Bedri Baykam’ın Piramit Sanat Merkezi’nde  bir açık oturumuna katıldım…Konu: Bianel…  Ve işte sloganı: “İmkânsız Değil, Üstelik Gerekli:
Küresel Savaş Çağında İyimserlik”…

İyi de bu iyimserlik sloganı hiç de yerine oturmamış, tam bir dayatma olmuş…

Neden mi? Nedeni çok açık: Olası bir tahmine göre, Bienalin küratörü Hou Hanru’nun eline bir metin tutuşturulmuş ve açılış konuşmasında okuduğu metin, bir sanat etkinliği olan Bienal’de kafaları karıştırıyor… “Ne alaka” diye…

Sanki planlanmış bir oyunun senaryosu gibi de düşünülebilir…
 
Atatürk devrimlerinin bir dayatma olduğunu gündeme getirmek, uluslararası ve üstelik de İstanbul’da yapılan bir etkinlikte gerçekleşiyorsa, oturup düşünmek gerekir…

Bakın Hou Hanru ne demiş:

“Batılı olmayan ilk modern cumhuriyetlerden ve gelişen dünyanın kilit oyuncularından biri olarak Türkiye’nin tarihi ve son dönem konumu bu yöndeki en radikal, çarpıcı ve etki uyandıran vakalardan birini oluşturuyor. Ancak can alıcı bir sorun, Kemalist proje tarafından savunulan modernleşme modelinin yine de sisteme dahil bazı çözülemez çelişkiler ve ikilemlerle dolu, tepeden inme bir dayatma olması: reformların, devrimci birer araç olarak gerekli olmalarına rağmen yarı-askeri bir şekilde dayatılması demokrasi ilkesine aykırıydı; milliyetçi ideoloji evrensel hümanizmin benimsenmesine aksi yönde işledi ve toplumsal bir elit önderliğindeki ekonomik ilerleme toplumsal bölünme üretti. Popülist siyasi ve dini güçler, taleplerini toplumun ‘taban’ında yeniden oluşturmayı ve yönlendirmeyi ve bu talepleri kendi çıkarları yönüne çevirmeyi başardılar.
Bu küresel savaş ve liberal kapitalizmin küreselleşmesi çağında, modernleşme ve modernlik tartışmasına tekrar can vermek ve toplumsal gelişmeyi iyileştirecek eylemci öneriler ortaya koymak imkansız değil, üstelik gerekli. Bugün modernleşme yerel koşullar ve ideallerle ilişkili çeşitli modeller üzerinde, ve bireysel yerellikle ile ‘küresel’ arasındaki uzlaşmaların alanında gerçekleştirilmeli. Başka bir deyişle, Türkiye toplumunu mevcut çelişkili durumundan çıkarmak için, bireysel haklara ve hümanist değerlere saygı üzerine kurulu, aşağıdan gelen, gerçekten demokratik bir modernleşme ve modernlik projesi gerekmektedir. Bu geçiş halindeki küresel durum için de geçerli.”

Konuşmanın şu bölümü çok ilginç: “Kemalist proje tarafından savunulan modernleşme modelinin yine de sisteme dahil bazı çözülemez çelişkiler ve ikilemlerle dolu, tepeden inme bir dayatma olması: reformların, devrimci birer araç olarak gerekli olmalarına rağmen yarı-askeri bir şekilde dayatılması demokrasi ilkesine aykırıydı”…

Bu lafları ayağının tozu ile İstanbul’a gelen Çin’li küratör kendisi hazırlamış(!) ve Kemalist dayatmanın yarı askeri şekilde yapılmış olmasının, demokrasi ilkesine aykırı olduğu mesajını, sanki ülkemiz insanlarına anlatmayı kendisine amaç edinmiş…

Olimpiyatlar yapılıyor ve olimpiyat organize eden ülkeler mutlaka az da olsa olimpiyat şampiyonu çıkarmayı amaçlıyor…

Bienalde de ülkemden dünya sanat platformuna hiç değilse  bizden değerler taşıyan, Batı kopyası olmayan bir sanatçı çıkarmayı amaçlasaydık: mutlaka 20 yıldır süren İstanbul Bienalinde bu anlamda başarı gösterebilirdik…
Fakat Bienal konusunu seçenler, sanatla siyaseti birbirine karıştıran bir konuya odaklanmışlar…

Burada akla bir soru geliyor: İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı eğer ki Mustafa Kemal’in devrimleri dayatılmasaydı bugün var olur muydu? Bugün de dayatılmasa yarın var olabilir mi?

Kemalist devrimler birer dayatma(!)  Bu dayatmaya karşı çıkmayı Bienal kurucuları sanki amaç edinmiş ve bir mitingde duyabileceğimiz konuşma ile Bienal açılışı yapılıyor… Alkışlar, alkışlar… “Var ol Hanru(!)”…

Bienal uluslar arası işlerliği olan bir sanat etkinliğidir ve burada seçilen konu genelleme yapılarak ele alınmalıydı. Bugün dünyanın çeşitli bölgelerinde neler olurken, organize ettiğimiz sanat etkinliğinde, ülkemizin durumu üzerine basılarak  ele alınıyor ve ülkede sayıları onlarca milyonu bulan Mustafa Kemal hayranlarına gönderme yapılıyor… Ve sanki Mustafa Kemal’in tepeden dayatma gibi gösterilen bazı reformlarının, yok edilmesi gerektiği mesajı veriliyor…

Ve bu konu “can alıcı bir sorun” olarak nitelendiriliyor…

“SANATSIZ BİR MİLLETİN HAYAT DAMARLARINDAN BİRİ KOPMUŞTUR”

sözünü cumhuriyetimizin kuruluşunda yapmış olan Atatürk, dünyada hiçbir liderin gerçekleştiremediği devrimleri bir çırpıda yaparak modern Türkiye’yi kurarken, dünyada modern sanat ta yoktu…

Bugün, Atatürk sayesinde var olan bir sanat kurumunun yaptığı etkinlikte, bazı Atatürk reformları, “can alıcı bir sorun” olarak ifade ediliyor…

Bir bayan sanatçı ve yazar olarak Atatürk davrimlerini ele aldığımda, Ata’mızın bir 20 yıl daha yaşayamamış olmasına hayıflanıyorum: yaşasaydı, bugün ne kadınlarımız ezilirdi nede, sanatçılarımız…

Atatürk bir 20 yıl daha yaşasaydı Türkiye bugün, dünyadaki süper güçler arasında olurdu ve sanat alanında  dünya çapında sanatçılarımız yetişirdi… Oysa bugün Atatürk devrimlerini eleştirerek rant elde etmeye çalışanlar, Bienal gibi, halkımıza anlamsız gelen bir sanat etkinliğini bile, sanki bir takım çevrelere yaranabilmek açısından kullanmaya çalışıyorlar…

Her şey aklımıza gelirdi de, görsel sanatların, Atatürk devrimlerini “can alıcı bir sorun” gibi göstereceği gelmezdi…

Şimdi bazıları iddia edebilirler ki, Çin’li küratör o konuşmayı kendi başına hazırladı(!) 

Bence yarı askeri dayatma diye  vurgulanan,  sanki, askerin, ülkenin bölünmesi, laiklik ve irtica ile ilgili rahatsızlıklarına gönderme gibi…

Biennal’de yer alan abuk subuk bir çok sanat eserinin yanında, en güçlü kavramsallık Hou Hanru’nun konuşması oldu: hiç değilse bizi sinirlendirdi. Diğer eserlerin yüzde 90’ına sadece gülüp geçtik…

Koç Holding İstanbul Biennali’ni 10 yıl sponsor etmeye karar verdi…

Merhum Vehbi Koç yaşasaydı acaba, Çin’li küratörün yaptığı konuşmaya ne tepki verirdi onu merak ediyorum…

 

 

Bu yazi 454 Kere Okunmuştur

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s